29/12/2017
Γράφει ο Ιατρός Σταύρος Ταταράκης

Λυπάμαι που θα σε πικράνω, αλλά όχι, δεν έχεις τις ίδιες αντοχές όπως αν δεν κάπνιζες...

1. Καπνίζεις μόνο 1-2 την ημέρα, οπότε δεν κινδυνεύεις.

Η άφιλτρη αλήθεια: Έρευνες έχουν δείξει ότι μία και μόνη ρουφηξιά από ένα και μοναδικό τσιγάρο μπορεί να προκαλέσει καρκίνο μέσω της αλλοίωσης του DNA. Οι περίπου 70 τοξικές ουσίες (από τις περισσότερες από 5.000) που περιέχει ένα τσιγάρο επηρεάζουν ακόμα και τους παθητικούς καπνιστές, οι οποίοι δεν έχουν βάλει ούτε ένα τσιγάρο στο στόμα τους, αλλά κινδυνεύουν να πάθουν καρδιακό ή εγκεφαλικό επεισόδιο εξαιτίας της δυσλειτουργίας και της φλεγμονής στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων. Πόσο μάλλον κάποιος που καπνίζει συστηματικά 1-2 τσιγάρα την ημέρα.

2. Το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι μία εναλλακτική μέθοδος διακοπής του καπνίσματος όπως ο βελονισμός.

Η άφιλτρη αλήθεια: Στην Ιατρική, για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για την βλαπτικότητα μιας ουσίας ή μείγματος ουσιών (όπως είναι το συμβατικό και το ηλεκτρονικό τσιγάρο), θα πρέπει η ουσία αυτή να χρησιμοποιηθεί ευρέως επί τουλάχιστον μία 25ετία. Με αυτό το σκεπτικό δεν μπορούμε να είμαστε ούτε κατήγοροι αλλά ούτε και υποστηρικτές του ηλεκτρονικού τσιγάρου έως ότου η ιατρική κοινότητα αποφανθεί επισήμως. Μέχρι τότε απλώς υπενθυμίζουμε ότι το πιο ασφαλές είναι να αναπνέουμε αυτό για το οποίο είμαστε φτιαγμένοι ως είδος: ατμοσφαιρικό αέρα.

Στο μεταξύ, μπορούμε να λάβουμε υπ' όψιν κάποιες διαφορές που ήδη έχουν επισημανθεί ανάμεσα στο ηλεκτρονικό τσιγάρο και στον βελονισμό σχετικά με το αν μπορεί να θεωρηθούν μέθοδοι διακοπής του καπνίσματος:

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο εισάγει στον οργανισμό νικοτίνη και άλλες χημικές ουσίες. Αντίθετα, ο βελονισμός δεν εισάγει καμμία ουσία στον ανθρώπινο οργανισμό: ούτε αιθέρια έλαια, ούτε νικοτίνη ή γενικά κάτι που δεν το αναγνωρίζει.

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο παρατείνει τον εθισμό μέσω της τελετουργίας του (να πας στο ειδικό κατάστημα, να ανάψεις, να καπνίσεις, να νιώσεις ότι κάτι ξεχωριστό έκανες που χωρίς αυτό θα υποφέρεις = Παράταση της Εξάρτησης).

Ο βελονισμός χρησιμοποιείται από το 1970 ως μέθοδος απεξάρτησης από εθιστικές ουσίες όπως η νικοτίνη και υπάρχουν αποτελέσματα ερευνών για την αποτελεσματικότητά του. Το ηλεκτρονικό τσιγάρο χρησιμοποιείται ευρέως από το 2006 και δεν έχουν γίνει ακόμα εκτενείς έρευνες για τους κινδύνους που ενδεχομένως προκαλεί στην υγεία.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) έχει συμπεριλάβει τον βελονισμό ως θεραπεία απεξάρτησης από ναρκωτικές ουσίες από το 1996. Αντίθετα, το 2014 στη Διάσκεψη της Μόσχας, ο WHO απεφάνθη ότι τα ηλεκτρονικά συστήματα παροχής νικοτίνης (κύριος εκπρόσωπος των οποίων είναι το ηλεκτρονικό τσιγάρο), εκτός από τη νικοτίνη, όταν αυτή περιέχεται στο διάλυμα, περιέχουν και προπυλενογλυκόλη και άλλες χημικές ουσίες, μερικές από τις οποίες θεωρούνται τοξικές. Ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έχει αποφανθεί ότι όλα τα προϊόντα που περιέχουν καπνό ή νικοτίνη ΔΕΝ είναι βοηθήματα διακοπής του καπνίσματος. Ειδικά τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν έχουν γίνει αποδεκτά από τον FDA ως βοηθητικό μέσο διακοπής του καπνίσματος.

3. Το κάπνισμα είναι μαγκιά και καουμποϊλίκι.

Η άφιλτρη αλήθεια: Όλοι γνωρίζουμε ότι η πραγματική "μαγκιά" για έναν καπνιστή είναι να το κόψει. Και πρώτα απ' όλα, ξεκινώντας μέσα στο μυαλό του. Παράλληλα, δηλαδή, με τη θεραπεία διακοπής του καπνίσματος με τον βελονισμό, θα βοηθούσε να πιάσεις νοερά με το λάσο σου τον γνωστό καουμπόι ‒ διεθνές έμβλημα της μαγκιάς του καπνίσματος ‒ και να τον πετάξεις κάτω απ' το άλογο. Μπορείς να το κάνεις επειδή ίσως να έπεσες κι εσύ κάποτε θύμα της γοητευτικής εξαπάτησής του:

  • Ο συγκεκριμένος καουμπόι έπεισε τόσες γενιές ότι το κάπνισμα σε κάνει δυνατό. (Τόσο δυνατό, που δεν μπορείς να ανέβεις ανηφόρα ή σκάλες χωρίς να λαχανιάζεις).
  • Οι πραγματικοί καουμπόιδες δεν καπνίζουν, επειδή δεν τους βολεύει να ανάβουν το τσιγάρο πάνω στο άλογο με τόσο αέρα. (Όσοι από αυτούς διατηρούν σχέσεις με τον καπνό, τον μασάνε ‒ μια εξίσου βλαβερή συνήθεια). Εξαίρεση οι καουμπόιδες της συγκεκριμένης καπνοβιομηχανίας, τέσσερις από τους οποίους έπεσαν "μαχόμενοι" στο πεδίο του τσιγαρομάρκετινγκ: Ο McLaren πριν κλείσει τα 52, ο Eric Lawson από Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ο Tobin Jackson από καρκίνο του πνεύμονα και ο Dick Hammer από καρκίνο του προστάτη.
  • Ο καουμπόι πάνω στο άλογο ήταν η επινόηση μιας αμερικανικής διαφημιστικής εταιρείας προκειμένου να κερδίσει και το ανδρικό κοινό για ένα τσιγάρο που λανσαρίστηκε αρχικά σαν "γυναικείο" με το σλόγκαν "Απαλό όπως ο Μάης"... Το ένα ψέμα πίσω απ' το άλλο...

4. Δεν θέλεις να το κόψεις τώρα, επειδή δεν είναι καλή η εποχή, έχεις πολύ στρες κ.λπ. Όταν το αποφασίσεις, θα το κόψεις.

Η άφιλτρη αλήθεια: Δεν είναι καθόλου εύκολο να κόψει κάποιος το κάπνισμα όταν απλώς σκεφτεί ότι τον συμφέρει να το κάνει. Ο εθισμός που προκαλεί η νικοτίνη έχει αποδειχθεί από έρευνες ότι μπορεί να συγκριθεί με αυτόν που προκαλεί η χρήση της μορφίνης, της ηρωίνης, της κοκαΐνης και του αλκοόλ. Η γνωστή φράση «δεν μιλάς εσύ, αλλά το αλκοόλ» μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τη νικοτίνη, χωρίς αυτό να είναι καθόλου υποτιμητικό για τον καπνιστή.

Αντίθετα. Για να διαβάζεις τώρα αυτό το άρθρο σημαίνει ότι έχεις αντιληφθεί ότι το κάπνισμα είναι ένας δυνατός αντίπαλος που έχει καταλάβει δικές σου βάσεις στρατηγικής σημασίας και σε πολεμά με τα δικά σου πυρομαχικά: με το αίμα σου, με το νευρικό σου σύστημα, με τον εγκέφαλό σου.

Ας πούμε λοιπόν ότι επέστρεψαν οι κατάσκοποι που έστειλες και σου δίνουν αυτή τη στιγμή αναφορά για το πώς επηρεάζει τον εγκέφαλό σου η νικοτίνη:

Μέσα από το αίμα σου, η νικοτίνη διαταράσσει τη σχέση του νευροδιαβιβαστή ακετυλοχολίνη και του υποδοχέα της, ο οποίος βρίσκεται σε πολλές δομές του εγκεφάλου και σε όργανα του σώματός σου. Όταν ένας νευροδιαβιβαστής "κουμπώσει" μέσα στον υποδοχέα του ενεργοποιεί το αντίστοιχο νευρικό κύτταρο.

Το μόριο της νικοτίνης ξεγελά τον εγκέφαλο επειδή έχει το ίδιο σχήμα με τον φυσικό νευροδιαβιβαστή ακετυλοχολίνη, ο οποίος συμμετέχει σε πολλές λειτουργίες (αναπνοή, καρδιακός παλμός, μυϊκή κίνηση, εκμάθηση, απομνημόνευση), αλλά και απελευθερώνει άλλους νευροδιαβιβαστές και ορμόνες που επηρεάζουν τη διάθεσή σου, την όρεξή σου και πολλά άλλα. Με το κάπνισμα, η νικοτίνη ανοίγει στην ακετυλοχολίνη-μαϊμού την κερκόπορτα του εγκεφάλου σου. Κι αμέσως εκείνη πάει και προσκολλάται στους γνήσιους υποδοχείς ακετυλοχολίνης και μιμείται τις δράσεις της φυσικής ακετυλοχολίνης σου.

Κάτι που μιμείται πολύ πειστικά είναι η λειτουργία του νευροδιαβιβαστή "ντοπαμίνη", του χημικού αγγελιαφόρου της απόλαυσης. Πώς σου φτιάχνει τη διάθεση η φυσική σου ντοπαμίνη όταν κάνεις κάτι που σου κάνει καλό και το σώμα σου το ευχαριστιέται; Π.χ. όταν κολυμπάς, όταν ασκείσαι κ.λπ.; Έτσι, ακριβώς. Κάπνισες; Η νικοτίνη καταφέρνει με τον ίδιο μηχανισμό να πείθει τον εγκέφαλό σου ότι εκείνες τις στιγμές κάνεις το καλύτερο πράγμα του κόσμου για τον εαυτό σου.

Επιπλέον, εκλύοντας γλουταμινικούς νευροδιαβιβαστές, οι οποίοι επηρεάζουν τη μνήμη σου, συνδέεται ‒ εν αγνοία σου ‒ στο μνημονικό σου το κάπνισμα ως μια αίσθηση ευχάριστης εμπειρίας. Και σε ποιο τμήμα του εγκεφάλου λειτουργούν οι νευροδραστικές ουσίες του τσιγάρου; Δυστυχώς για τον καπνιστή, όχι στο τμήμα που ελέγχει η λογική, αλλά στον μεσεγκέφαλο, το αρχέγονο τμήμα του εγκεφάλου όπου κυριαρχεί το συναίσθημα. Εκεί "Τσιγάρο = Μου αρέσει". Άντε βάλε εσύ τη λογική σου να παλέψει με αυτό!

Γι' αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο όταν καταλάβεις ότι πρέπει να σταματήσεις να καπνίζεις, να το κάνεις με το "έτσι θέλω". Απέναντί σου, καθημερινά, όταν περνάει η επίδραση της νικοτίνης, ο εθισμένος εγκέφαλος σού μεταβιβάζει τις απειλές της, αν δεν ξανακαπνίσεις σύντομα: «Δεν θα μπορείς να συγκεντρωθείς!», «Θα το ρίξεις στο φαγητό και στα γλυκά!», «Θα παραδοθείς στη μελαγχολία!».

Για να απελευθερώσεις τον εγκέφαλό σου, τα συναισθήματά σου, τη λογική σου και την υγεία σου από την κυριαρχία της Νικοτίνης δεν υπάρχει άλλος τρόπος από το να ξεχωριστεί μέσα στον εγκέφαλό σου η γνήσια ακετυλοχολίνη από τη νικοτίνη και να εκδιωχθεί ο εισβολέας. Πρέπει να στείλεις μήνυμα στους νευροδιαβιβαστές σου ότι έχετε πέσει σε ενέδρα. Κι αν έχεις ξαναπροσπαθήσει να κόψεις το κάπνισμα και διαπίστωσες ότι ο αντίπαλος υπερτερούσε σε δυνάμεις, αυτή τη φορά, θα έχεις σύμμαχό σου τον Βελονισμό, προκειμένου να ανακτήσεις την κυριαρχία του εγκεφάλου σου.

Όταν το ειδικό πρωτόκολλο βελονισμού για απεξάρτηση καθαρίσει όλα τα περάσματα της νικοτίνης, θα είσαι πραγματικά σε θέση να αποφασίσεις αν ΘΕΛΕΙΣ να παραδώσεις ξανά τη ζωή σου άνευ όρων στη νικοτίνη.

Μέχρι τότε, η μόνη έγκυρη εκδοχή της αναβολής της προσπάθειας για διακοπή του καπνίσματος είναι «Θα το ήθελα, έχω προσπαθήσει, αλλά δεν τα καταφέρνω χωρίς βοήθεια».

5. Καπνίζεις επειδή απλά σου αρέσει.

Η άφιλτρη αλήθεια: Σου αρέσει να κάθεσαι στην ακροθαλασσιά και να χαζεύεις τους γλάρους. Αλλά δεν θ' αρχίσεις να τρέμεις, να φωνάζεις και να τρως ό,τι γλυκό βρεθεί μπροστά σου, αν σήμερα δεν πας στην παραλία. Ούτε θα ξεπουπουλιάσεις τον γλάρο μόλις τον ξαναδείς. Το πραγματικό "μου αρέσει" είναι ελεύθερη χαρά. Η εξάρτηση είναι ταραχή, αγωνία, στέρηση ελευθερίας. Και αυτό ΔΕΝ σου αρέσει.

6. Η ερωτική απόλαυση ολοκληρώνεται με ένα τσιγάρο.

Η άφιλτρη αλήθεια: Όταν κόψεις το κάπνισμα θα μπορείς να απολαμβάνεις την ερωτική εμπειρία περισσότερο χρόνο, περισσότερες φορές και με πολύ καλύτερη διάθεση. Οι καπνοβιομηχανίες έχουν επενδύσει πολλά χρήματα στην εικόνα του ενός τσιγάρου για μετά την απόλαυση. Δεν ενδιαφέρονται καθόλου ούτε για το δικό σου "πριν" ούτε για τη διάρκεια που θα ευχόσουν να είχαν οι ερωτικές σου στιγμές.

7. Υπάρχουν καπνιστές που έζησαν μέχρι τα 80 και δεν έπαθαν τίποτα.

Η άφιλτρη αλήθεια: Με στατιστική βεβαιότητα, θα ζούσαν περισσότερο και καλύτερα αν δεν κάπνιζαν. Π.χ. οι ηλικιωμένοι χειμερινοί κολυμβητές δεν καπνίζουν. Και βέβαια, οι καπνιστές που ζουν πολλά χρόνια χωρίς προβλήματα υγείας είναι η εξαίρεση. Πολύ πιο πιθανό είναι ένας 60άρης να πάθει ξαφνικά εγκεφαλικό ή καρδιακό επεισόδιο λόγω διαβρωμένων αγγείων από το κάπνισμα και να αφήσει τόσο απρόσμενα την οικογένειά του. Ή να μείνει κατάκοιτος για το υπόλοιπο της ζωής του.

8. Το τσιγάρο σε κάνει πιο άντρα.

Η άφιλτρη αλήθεια: Το κάπνισμα διπλασιάζει τις πιθανότητες εμφάνισης στυτικής δυσλειτουργίας. Επίσης καταστρέφει το σπέρμα μειώνοντας τις πιθανότητες να γονιμοποιήσει ένα ωάριο, καθώς και τις πιθανότητες να επιζήσει το έμβρυο που τυχόν καταφέρει να γονιμοποιήσει.

9. Το τσιγάρο κάνει τη γυναίκα "αντράκι".

Η άφιλτρη αλήθεια: Εφόσον έχεις αποφασίσει να κόψεις το τσιγάρο (ακόμα και με τη σημαντική βοήθεια του βελονισμού) σίγουρα είσαι από τους ανθρώπους που μπορούν να καταφέρουν πολλά στη ζωή τους. Ένας άνθρωπος ‒ ασχέτως φύλου ‒ παραδομένος στα πάθη του δεν εμπνέει πια και έχει πολύ λιγότερες πιθανότητες να επηρεάσει θετικά τους γύρω του. Τα πρότυπα έχουν προφανώς αλλάξει. Αντί για τη μυστηριώδη βαμπ πίσω από ένα πέπλο καπνού, σήμερα ελκύει περισσότερο μία γυναίκα με καλοδιατηρημένο σώμα από το γυμναστήριο και το τζόγκινγκ. Την εποχή που οι γυναίκες του δυτικού κόσμου άρχισαν να καπνίζουν ως ένδειξη απελευθέρωσης, υπήρχε νόμος στη Νέα Υόρκη σύμφωνα με τον οποίο μία γυναίκα που κάπνιζε σε δημόσιο χώρο μπορούσε να φυλακιστεί. Σήμερα, η εξομοίωση μιας γυναίκας με έναν άντρα καπνιστή έχει να κάνει μόνο με τη δυσάρεστη οσμή των ρούχων, των χεριών και της αναπνοής, όπως και με τα ποσοστά ασθενειών και θνησιμότητας εξαιτίας του καπνίσματος (στην πρόκληση Οστεοπόρωσης από το κάπνισμα "υπερέχουν" οι γυναίκες). Όσο για την αίσθηση ανεξαρτησίας και ελευθερίας, θα την νιώσεις μόνο όταν δεν θα αναγκάζεσαι να πληρώνεις φόρο στην εξάρτηση (έξοδα, μειωμένες επιλογές δραστηριοτήτων, διάθεση κ.λπ.).

10. Κάποιοι έχουν κόψει το κάπνισμα χωρίς καμμία βοήθεια.

Η άφιλτρη αλήθεια: Κατ' αρχήν, αυτοί είναι δυστυχώς ελάχιστοι σε σύγκριση με τα εκατομμύρια των καπνιστών (1,1 δισ. για την ακρίβεια) που δεν μπορούν να σταματήσουν να καπνίζουν.
Κατά δεύτερο λόγο, η "βοήθεια" πάντα υπάρχει. Για κάποιον μπορεί να είναι ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου από το κάπνισμα, η ανεργία, η εγκυμοσύνη, η προσευχή, η πολύ δυνατή αγάπη για κάποιον άλλο ή το να σιχαθείς τόσο πολύ μια μέρα τον εαυτό σου, που να μην ανέχεσαι πια ούτε άλλη μια στιγμή αυτή την εξάρτηση. Δυστυχώς, κάποιοι αναγκάστηκαν να κόψουν το κάπνισμα όταν έπαθαν κάποια σημαντική ζημιά στην υγεία τους εξ αιτίας αυτού του εθισμού. Ναι, μερικές φορές ένας πολύ δυνατός λόγος δίνει στον οργανισμό το τράνταγμα που χρειάζεται για να κόψεις μαχαίρι τη νικοτίνη. Γιατί, όπως εξηγήσαμε πιο πάνω, σχετικά με το κάπνισμα, κυριολεκτικά, όλα είναι στον εγκέφαλο.

Ρώτησε τον Ιατρό, Εξειδικευμένο Βελονιστή Σταύρο Ταταράκη για τη Διακοπή Καπνίσματος με Βελονισμό